Những vũ khí Mỹ nắm giữ để chống lại tên lửa Triều Tiên

Triều Tiên tuyên bố phóng thành công tên lửa đạn đạo liên lục địa.

Các quan chức Lầu Năm Góc thừa nhận Triều Tiên ngày 4/7 lần đầu tiên phóng thành công một mẫu tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM). Đây là loại tên lửa ICBM hai tầng, có tầm bắn lớn hơn 5.400 km, theo ABC News.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định đang cân nhắc “tất cả các lựa chọn” nhằm đối phó với hành vi leo thang căng thẳng của Triều Tiên.

Bộ Quốc phòng Mỹ hiện duy trì một hệ thống phòng thủ tên lửa tinh vi được thiết kế để bảo vệ nước này trước những vụ tấn công tên lửa từ phía Triều Tiên.

Tầm bắn của tên lửa ICBM Triều Tiên phóng ngày 4/7. (Click vào ảnh để xem kích cỡ lớn hơn).

Hệ thống phòng thủ giữa kỳ đặt trên mặt đất (GMD)

GMD có thể phòng thủ trước các loại tên lửa từ Triều Tiên, bao gồm cả ICBM, với tầm bắn thấp nhất 5.472 km. Bình Nhưỡng từng công khai tuyên bố muốn phát triển tên lửa ICBM mang đầu đạn hạt nhân đủ khả năng vươn tới đất liền Mỹ.

Mỹ hồi tháng 5 lần đầu tiên thử nghiệm khả năng đánh chặn của hệ thống mặt đất đối với mục tiêu ICBM. Tên lửa đánh chặn được khai hỏa từ căn cứ không quân Vandenberg, California, trong khi mục tiêu ICBM phóng từ căn cứ quân sự Mỹ ở đảo san hô Kwajalein Atoll thuộc quần đảo Marshall trên Thái Bình Dương. Kết quả, Mỹ đã “ngăn chặn thành công” tên lửa ICBM, giống như “một viên đạn bắn trúng một viên đạn khác”.

Phương thức đánh chặn của hệ thống GMD.

“Hệ thống này đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ đất liền Mỹ và cuộc thử nghiệm cho thấy chúng ta đủ năng lực tin cậy để đối phó với một mối đe dọa thực sự”, phó đô đốc Jim Syring, giám đốc Cơ quan Phòng thủ Tên lửa Mỹ, lúc bấy giờ nói.

Mỹ hiện có 36 tên lửa đánh chặn trên mặt đất bố trí tại hai căn cứ quân sự, 32 quả đặt ở căn cứ Fort Greely, Alaska, và 4 ở căn cứ Vandenberg. Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá GMD mới chỉ đạt tỷ lệ đánh chặn thành công 50% trong các cuộc thử nghiệm và chưa từng chặn lượng lớn tên lửa cùng lúc.

Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD)

Cơ chế hoạt động của THAAD. Đồ họa: Reuters (Click vào ảnh để xem kích cỡ lớn hơn).

Khác với GDM, THAAD ngăn chặn và phá hủy các tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung trước khi chúng chạm mặt đất ở giai đoạn cuối. Song nó cũng có khả năng hạn chế trong việc đánh chặn tên lửa ICBM.

THAAD hoạt động dựa trên “công nghệ truy đuổi – tiêu diệt” tích hợp hàng loạt hệ thống radar theo dõi. Mỹ hiện triển khai THAAD ở Hàn Quốc.

Hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo Aegis (ABMD)

ABMD là bộ phận trên biển của mạng lưới phòng thủ tên lửa Mỹ. Dù không được thiết kế để tiêu diệt tên lửa ICBM, ABMD có thể theo dõi mục tiêu ICBM và cung cấp “dữ liệu kiểm soát hỏa lực” cho những hệ thống GMD ở căn cứ Fort Greely và Vandenberg.

Binh sĩ và tàu sân bay

Mỹ đang đồn trú 28.500 binh sĩ tại Hàn Quốc và 54.000 binh sĩ tại Nhật Bản. Ở Nhật, hải quân Mỹ còn bố trí các tàu khu trục và tàu tuần dương có thể đảm nhận những sứ mệnh phòng thủ tên lửa gần bán đảo Triều Tiên.

Tàu sân bay USS Ronald Reagan ở Yokosuka, Nhật Bản, thường xuyên tiến hành các cuộc tuần tra trên Thái Bình Dương. Dù không phải một phần của hệ thống phòng thủ tên lửa, sự hiện diện của tàu sân bay Mỹ có ý nghĩa răn đe đối với Triều Tiên khi muốn thực hiện bất kỳ hành động khiêu khích nào, giới phân tích nhận định.

Tàu sân bay USS Ronald Reagan đang tham gia tập trận tại vùng biển ngoài khơi phía đông Australia.

Vũ Hoàng

Triều Tiên có thể thử hạt nhân lần 6

Thứ tư, 5/7/2017 | 10:22 GMT+7

|

Thứ tư, 5/7/2017 | 10:22 GMT+7

Hàn Quốc nhận thấy có khả năng cao Triều Tiên sẽ thử hạt nhân lần 6 sau vụ phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa đầu tiên. 

“Mục tiêu cuối cùng của Triều Tiên là biến sức mạnh hạt nhân thành vũ khí, vì vậy tôi cho rằng nhiều khả năng điều đó sẽ xảy ra”, Reuters dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Han Min-koo hôm nay phát biểu tại quốc hội. Ông trả lời câu hỏi từ một nghị sĩ về việc Triều Tiên có sớm thử hạt nhân hay không. 

“Chúng ta biết họ luôn chuẩn bị thử hạt nhân, nhưng đến nay chúng ta chưa phát hiện bất cứ dấu hiệu bất thường nào”, ông Han nói. 

Triều Tiên hôm qua tuyên bố nước đã thử tên lửa đạn đạo liên lục địa mới phát triển. Một số chuyên gia tin rằng nó có tầm phóng vươn được tới một số vùng của lục địa Mỹ. 

Bộ trưởng Han xác nhận Triều Tiên đã thử tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), cho rằng nó là phiên bản hai tầng cải tiến của KN-17 hoặc tên lửa Hwasong-12, theo Yonhap. Bộ Quốc phòng Hàn Quốc hôm nay xác định tầm phóng của tên lửa nằm trong khoảng 7.000 – 8.000 km, nhưng không tìm thấy bằng chứng về năng lực tái nhập khí quyển. 

*Tiếp tục cập nhật

Trọng Giáp

Xem thêm:

Triều Tiên bị nghi dùng xe tải Trung Quốc chở tên lửa đạn đạo

trieu-tien-bi-nghi-dung-xe-tai-trung-quoc-cho-ten-lua-dan-dao

Xe tải 16 bánh chở tên lửa đạn đạo Hwasong-14. Ảnh: KCNA.

Triều Tiên ngày 4/7 tuyên bố phóng thử thành công tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Hwasong-14 có tầm bắn khoảng 7.000 km. Hình ảnh được công bố cho thấy Bình Nhưỡng dường như đã sử dụng một xe tải chở gỗ nhập từ Trung Quốc để vận chuyển và dựng quả tên lửa Hwasong-14 trước khi phóng, theo Reuters.

Trong những bức ảnh được hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) đăng sau vụ phóng, tên lửa hai tầng Hwasong-14 được chở ra bãi phóng trên một xe tải 16 bánh cỡ lớn. Xe tải này sau đó sử dụng hệ thống nâng thủy lực để dựng tên lửa đứng thẳng trên mặt đất trước khi khai hỏa.

Đây là lần đầu tiên loại xe tải này xuất hiện trong một nhiệm vụ quân sự công khai của Triều Tiên, dù Bình Nhưỡng chưa đủ khả năng để tự chế tạo một phương tiện vận chuyển quân sự cỡ lớn như vậy, đặc biệt là trong bối cảnh Liên Hợp Quốc (UN) đã cấm việc bán khí tài quân sự cho Triều Tiên từ năm 2006.

Tuy nhiên, việc kiểm soát phương tiện, trang bị phục vụ cả mục đích dân sự và quân sự nhập khẩu vào Triều Tiên lỏng lẻo hơn nhiều lần. Báo cáo của UN năm 2013 cho biết Triều Tiên đã nhập khẩu loại xe tải chở gỗ này từ Trung Quốc, sau khi Bộ Ngoại giao Triều Tiên tuyên bố sẽ chỉ dùng chúng cho mục đích dân sự. 

Những chiếc xe tải này từng tham gia các cuộc duyệt binh năm 2012 và 2013, chở theo mô hình tên lửa đạn đạo xuyên lục địa đang được Bình Nhưỡng phát triển. Việc Triều Tiên sử dụng xe tải hạng nặng lưỡng dụng vào mục đích quân sự cho thấy những khó khăn trong việc áp đặt lệnh cấm vận nhằm kiềm chế chương trình tên lửa đạn đạo của Bình Nhưỡng.

trieu-tien-bi-nghi-dung-xe-tai-trung-quoc-cho-ten-lua-dan-dao-1

Tính năng cơ bản của tên lửa Hwasong-14. Đồ họa: Việt Chung.

Theo các chuyên gia quân sự, việc sử dụng xe tải hạng nặng để vận chuyển, dựng và phóng đạn (TEL) giúp tên lửa đạn đạo Triều Tiên nâng cao đáng kể khả năng cơ động, gây rất nhiều khó khăn cho trinh sát vệ tinh và không ảnh, khiến đối phương không thể dự đoán được vị trí bệ phóng sẽ được triển khai.

Tử Quỳnh

Mỹ kêu gọi Liên Hợp Quốc họp khẩn về Triều Tiên

Một phiên họp Hội đồng Bảo an. Ảnh: Reuters.

Một phiên họp Hội đồng Bảo an. Ảnh: Reuters.

Cuộc họp khẩn dự kiến diễn ra vào 15h ngày 5/7, AFP dẫn lời người phát ngôn phái đoàn Mỹ tại Liên Hợp Quốc nói.

Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Nikki Haley ngày 4/7 điện đàm với người đồng cấp Trung Quốc Liu Jieyi để đề nghị tổ chức họp khẩn, sau khi Triều Tiên sáng cùng ngày phóng thử tên lửa. Trung Quốc là quốc gia chủ tịch Hội đồng Bảo an tháng 7.

Tên lửa Triều Tiên sử dụng là Hwasong-14, theo giới chuyên gia có tầm bắn tới Alaska, Mỹ. Học viện Khoa học Quốc phòng Triều Tiên cho biết Hwasong-14 đã đạt độ cao 2.802 km, bay xa 933 km trong lần phóng thử.

Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương Mỹ xác nhận vụ phóng, tên lửa sử dụng là loại tầm trung, bay trong 37 phút rồi rơi xuống biển Nhật Bản. Tên lửa không tạo ra mối đe dọa với khu vực Bắc Mỹ.

Phát thanh viên Triều Tiên thông báo vụ phóng tên lửa thành công. Video: ChosonTV.

Vụ phóng diễn ra vào thời điểm Mỹ chuẩn bị kỷ niệm quốc khánh, khiến Tổng thống Donald Trump kêu gọi Trung Quốc hành động để “chấm dứt sự vô nghĩa này một lần và mãi mãi”.

Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson cảnh báo những quốc gia tiếp nhận lao động Triều Tiên, hỗ trợ kinh tế hoặc quân sự cho Bình Nhưỡng, hoặc không thực hiện các lệnh trừng phạt từ Liên Hợp Quốc “là đang giúp đỡ, tiếp tay cho một quốc gia nguy hiểm”.

“Mọi quốc gia nên công khai thể hiện với Triều Tiên rằng sẽ có hậu quả liên quan việc họ theo đuổi vũ khí hạt nhân”, ông Tillerson nói.

Mẫu tên lửa đạn đạo có thể ‘vươn khắp thế giới’ của Triều Tiên (bấm vào hình để xem chi tiết). Đồ họa: Việt Chung.

Như Tâm

Mỹ xác nhận Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa

Triều Tiên hôm qua phóng tên lửa Hwasong-14. Ảnh: Reuters.

Triều Tiên hôm qua phóng tên lửa Hwasong-14. Ảnh: Reuters.

Quân đội Mỹ ban đầu nhận định tên lửa chỉ thuộc tầm trung, nhưng các quan chức Lầu Năm Góc nói với NBC News họ tin Triều Tiên đã phóng thành công tên lửa đạn đạo liên lục địa đầu tiên. Họ cho rằng tên lửa có thiết kế hai tầng chưa từng được thấy trước đây, với tầm phóng lớn hơn 5.471 km, tầm phóng để được xếp vào loại ICBM. 

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Rex Tillerson cũng xác nhận đây là tên lửa ICBM. “Mỹ lên án mạnh mẽ vụ phóng ICBM của Triều Tiên. Thử nghiệm ICBM cho thấy sự leo thang đe doạ mới với Mỹ, các đồng minh và đối tác của chúng tôi, với khu vực và thế giới”, Reuters dẫn lời ông Tillerson nói. 

Bản tin đặc biệt về vụ phóng tên lửa ICBM của Triều Tiên

Đánh giá này nghĩa là Triều Tiên đã tiến gần hơn rất nhiều đến năng lực hoàn thiện tất công lục địa Mỹ bằng vũ khí hạt nhân. Theo các chuyên gia tên lửa, vụ phóng thử mới nhất cho thấy Triều Tiên sẽ chỉ cần một hoặc hai năm nữa là có thể có một ICBM hoạt động đầy đủ, tấn công được các mục tiêu ở bờ tây Mỹ. 

*Tiếp tục cập nhật

Trọng Giáp

Nga – Trung đề xuất kế hoạch hạ nhiệt căng thẳng bán đảo Triều Tiên

Moscow và Bắc Kinh nhất trí về sự cần thiết của việc “đóng băng” đồng thời chương trình hạt nhân, tên lửa Triều Tiên và các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn giữa Mỹ và Hàn Quốc. Hai động thái nhằm mở đường cho các cuộc đối thoại đa phương, theo Reuters.

Sáng kiến được đề ra trong tuyên bố chung của Bộ Ngoại giao Nga và Trung Quốc, ngay sau khi Tổng thống Vladimir Putin hôm nay hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình tại Điện Kremlin.

“Tình hình trong khu vực tác động đến lợi ích quốc gia của cả hai nước”, tuyên bố chung viết. “Nga và Trung Quốc sẽ phối hợp chặt chẽ nhằm thúc đẩy giải pháp cho vấn đề phức tạp trên bán đảo Triều Tiên bằng mọi cách có thể”.

Triều Tiên hôm nay tuyên bố lần đầu tiên phóng thử thành công một tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM). Các chuyên gia nhận định khi bắn ở góc chuẩn, tên lửa có thể đạt được tầm bắn tối đa 6.700 km, giúp nó vươn tới bang Alaska của Mỹ.

Tuyên bố chung cũng cho biết Moscow và Bắc Kinh muốn Mỹ dừng ngay lập tức việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) tới Hàn Quốc. Washington coi việc triển khai là cần thiết trước mối đe doạ tên lửa Triều Tiên. 

Trọng Giáp

Khả năng đánh chặn tên lửa Triều Tiên gây nghi ngờ của Nhật

 Tàu JS Kirishima của Nhật thử tên lửa phòng không SM-3.

Triều Tiên ngày 4/7 tuyên bố phóng thử thành công tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Hwasong-14 với khả năng “vươn tới bất cứ nơi nào trên thế giới”. Tên lửa đạt độ cao 2.802 km và tầm xa 933 km, bắn trúng mục tiêu ở vùng đặc quyền kinh tế Nhật Bản sau khi bay 39 phút, Yonhap đưa tin.

Chuyên gia quân sự Sebastien Roblin cho rằng vụ phóng thử này khiến Nhật Bản lại rơi vào tầm đe dọa của tên lửa Triều Tiên. Trên thực tế, Nhật Bản không chỉ nằm trong tầm bắn của tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) Triều Tiên, mà còn trở thành mục tiêu cho nhiều loại tên lửa đạn đạo tầm trung (MRBM) và tầm xa (IRBM). Chúng có thể đánh trúng mục tiêu trên đất Nhật chỉ trong vòng 10 phút sau khi rời bệ phóng.

Tokyo đối phó với mối đe dọa này bằng việc trang bị 6 tổ hợp tên lửa phòng không PAC-3 Patriot và 4 tàu khu trục mang lá chắn tên lửa RIM-161 SM-3. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đang đặt nghi vấn về tính hiệu quả của các hệ thống này khi đánh chặn IRBM có tốc độ và độ cao bay tương đối lớn. Phiên bản PAC-3 có thể bắn hạ tên lửa đạn đạo trong tầm 30 km, khiến nó chỉ có tác dụng phòng thủ điểm, thay vì tạo lá chắn hiệu quả cho một khu vực lớn.

Tên lửa SM-3 được tập đoàn Mitshubishi và Raytheon hợp tác sản xuất nhằm giải quyết vấn đề này, với khả năng đánh chặn IRBM từ giai đoạn phóng lên không gian và bay tới mục tiêu. Nhưng loại vũ khí này đã gặp thất bại ngay trong lần thử nghiệm bắn đạn thật thứ hai, cho thấy lá chắn tên lửa đạn đạo vẫn chỉ là khí tài đang trong quá trình phát triển.

kha-nang-danh-chan-ten-lua-trieu-tien-gay-nghi-ngo-cua-nhat

Tàu JDS Kirishima (DDG-174) phóng thử tên lửa SM-3. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nhật Bản.

RIM-161 SM-3 cho phép tàu chiến Mỹ và Nhật cùng đóng góp vào nhiệm vụ phòng thủ tên lửa. Chúng được coi là bệ phóng di động trang bị hệ thống tác chiến Aegis, cho phép kết nối với mạng lưới radar tầm xa và máy tính điều khiển hỏa lực tiên tiến. Bệ phóng thẳng đứng (VLS) cũng cho phép mỗi tàu mang tới hàng chục tên lửa phòng không tầm xa.

Những vũ khí như SM-3 có thể là lớp tự vệ hiệu quả nhất cho chiến hạm Mỹ và Nhật Bản, bên cạnh nhiệm vụ chính là bảo vệ lãnh thổ trước MRBM và IRBM của đối phương.

Lực lượng phòng vệ trên biển Nhật Bản (JMSDF) đang vận hành 4 tàu khu trục lớp Kongo với hệ thống Aegis và tên lửa SM-3 Block I, đồng thời nâng cấp hai tàu thuộc lớp Atago tối tân để cung cấp khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo cho chúng. Tuy nhiên, 6 tàu này không đủ bảo vệ toàn bộ lãnh thổ Nhật Bản. Một số chuyên gia còn cho rằng tên lửa SM-3 Block I không có đủ động năng để phá hủy đầu đạn MRBM/IRBM một cách triệt để và đáng tin cậy.

Điều đó buộc Tokyo và Washington ký thỏa thuận hợp tác để phát triển phiên bản SM-3 Block IIA, với tầm bắn, đầu đạn và tốc độ lớn hơn. Mỗi nước đã đầu tư khoảng 1,5 tỷ USD cho dự án này, với mức giá 20 triệu USD/quả đạn. Tầm bắn lý thuyết của Block IIA là hơn 2.000 km, giúp các tàu khu trục lớp Kongo và Atago bảo vệ được nhiều phần lãnh thổ Nhật Bản hơn.

Trong hai lần bắn thử, SM-3 Block IIA chỉ thành công một lần ở điều kiện lý tưởng, khác xa tình huống chiến đấu thực tế. Điều này cho thấy sự khó khăn trong việc đánh chặn tên lửa đạn đạo.

kha-nang-danh-chan-ten-lua-trieu-tien-gay-nghi-ngo-cua-nhat-1

Mỗi quả SM-3 Block IIA có giá tới 20 triệu USD. Ảnh: Raytheon.

Tokyo từng có ý định theo đuổi dự án Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) với tầm bắn gần 200 km, cho phép nước này có thêm lá chắn thứ ba bên cạnh PAC-3 và SM-3. Tuy nhiên, sau vụ Triều Tiên thử tên lửa Hwasong-12 hôm 14/5, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Tomomi Inada cho biết phiên bản Aegis và tên lửa SM-3 trên mặt đất (Aegis Ashore) sẽ được lựa chọn thay cho dự án THAAD. Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho rằng hai hệ thống này là đủ để bảo vệ toàn bộ lãnh thổ với mức đầu tư rẻ hơn nhiều so với THAAD.

Có nhiều dấu hiệu cho thấy Tokyo đang sẵn sàng đẩy nhanh tiến độ triển khai hệ thống Aegis Ashore, giữa lúc căng thẳng gia tăng trên bán đảo Triều Tiên. Nếu Nhật sở hữu lượng lớn đầu đạn đánh chặn, nước này có thể bảo đảm khả năng phòng thủ trước mối đe dọa từ Triều Tiên.

Tuy nhiên, điều này vẫn còn là nghi vấn lớn, khi Mỹ cũng không đủ nguồn lực để trang bị đạn SM-3 Block I cũ kỹ cho các tàu Aegis, chưa nói tới việc lắp đặt biến thế Block IIA đắt đỏ hơn nhiều. Tất cả những yếu tố này khiến Tokyo không thể tự tin về khả năng tự vệ trước tên lửa đạn đạo của Bình Nhưỡng nếu nổ ra chiến tranh, chuyên gia Roblin kết luận.

Hòa Việt

Nga xác định Triều Tiên phóng tên lửa tầm trung

Tên lửa Hwasong-14 được phóng dưới sự giám sát của lãnh đạo Kim Jong-un. Ảnh: Reuters.

Tên lửa Hwasong-14 được phóng dưới sự giám sát của lãnh đạo Kim Jong-un. Ảnh: Reuters.

Tên lửa đạt độ cao 535 km, bay khoảng 510 km trước khi rơi xuống khu vực biển Nhật Bản, RT dẫn tuyên bố của Bộ. “Vụ phóng được tiến hành theo hướng ra xa khỏi biên giới Nga và không đe doạ đến Liên bang Nga”. 

Mỹ và Hàn Quốc trước đó cũng cho rằng đây là tên lửa đạn đạo tầm trung.

Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov gọi vụ phóng tên lửa đạn đạo Triều Tiên là sự vi phạm nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, theo hãng RIA. Ông Ryabkov cho rằng căng thẳng với Triều Tiên có nguy cơ dẫn đến những diễn biến thảm hoạ và vụ phóng tên lửa cho thấy chỉ có tổ chức đàm phán đa phương với Bình Nhưỡng là cách duy nhất để tiến về phía trước.

Triều Tiên hôm nay cho rằng nước này đã phóng thử thành công tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Hwasong-14. Nó bay 933 km, đạt độ cao 2.802 km trong hành trình bay dài 39 phút. Bình Nhưỡng cho rằng tên lửa Triều Tiên hiện có thể vươn tới bất cứ nơi nào trên thế giới. 

Đây là độ cao lớn nhất một tên lửa Triều Tiên từng đạt được. David Wright, đồng giám đốc Chương trình An ninh Toàn cầu thuộc Hiệp hội Các nhà khoa học Có quan tâm (UCS) ở Mỹ, cho rằng tên lửa này có thể đạt tầm bắn tối đa 6.700 km khi bắn ở góc chuẩn. Tầm bắn này có thể giúp quả tên lửa vươn tới mục tiêu ở bang Alaska, nhưng chưa đủ để bắn tới các bang trên lục địa Mỹ.

Trọng Giáp