Nỗ lực gỡ “mớ bòng bong”

Lần đầu kể từ khi xảy ra cuộc khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh, Quốc vương Ca-ta Ta-mim An Tha-ni đã lên tiếng để ngỏ cánh cửa đàm phán với các quốc gia A-rập. Giữa “tâm bão” khủng hoảng, Ca-ta đã có những bước điều chỉnh nhằm hạ nhiệt căng thẳng với các nước láng giềng trong khu vực, trong khi mọi nỗ lực ngoại giao quốc tế đều khuyến khích các bên liên quan “rút củi đáy nồi”.

Việc các nước A-rập gồm A-rập Xê-út, Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE), Ba-ren và Ai Cập gần đây liên tiếp gây sức ép đối với Ca-ta bằng hàng loạt yêu sách đã khiến cuộc khủng hoảng ngoại giao ở vùng Vịnh bế tắc. Các biện pháp trừng phạt, cấm vận kinh tế và đình chỉ quan hệ ngoại giao của họ đối với Ca-ta đã đẩy các thành viên trong Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), một khu vực vốn ổn định ở Trung Đông, vào mối quan hệ “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt”. Sự cô lập của các quốc gia A-rập trong khu vực đã gây thiệt hại đáng kể về kinh tế đối với Ca-ta, dù Đô-ha tuyên bố trụ vững trong tâm bão bằng khoản dự trữ lên tới 340 tỷ USD.

Chuyến thăm của hai Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ và Pháp mới đây tới các nước vùng Vịnh cùng với sự kêu gọi của cộng đồng quốc tế đã khiến các bên liên quan cuộc khủng hoảng vùng Vịnh có những bước điều chỉnh tích cực nhằm giảm căng thẳng. Trong bài phát biểu trên truyền hình đầu tiên kể từ khi xảy ra “sóng gió” trong quan hệ với các nước láng giềng, Quốc vương Ca-ta An Tha-ni khẳng định, đã đến lúc tiến hành đàm phán nhằm giải quyết bất đồng giữa Đô-ha và các nước láng giềng A-rập. Ông nhấn mạnh, phía Đô-ha sẵn sàng đối thoại, tuy nhiên mọi giải pháp phải tôn trọng chủ quyền của Ca-ta.

Trong một động thái nhằm làm dịu “bầu khí nóng” trong quan hệ với các nước láng giềng, Ca-ta đã quyết định sửa đổi luật chống khủng bố, trong đó đặt ra những nguyên tắc xác định khủng bố, phong tỏa việc tài trợ và cung cấp tài chính cho khủng bố. Ngoài ra, Đô-ha lập những danh sách khủng bố quốc gia và đặt ra quy định về việc liệt các cá nhân và tổ chức vào các danh sách này.

Động thái nêu trên của Ca-ta được UAE hoan nghênh và cho là một biện pháp tích cực để xử lý nghiêm các đối tượng bị A-rập Xê-út, UAE, Ai Cập và Ba-ren cho là khủng bố và có quan hệ với Đô-ha. Các nước A-rập chống Ca-ta cũng thể hiện thiện chí giải quyết bất đồng khi mới đây chốt lại sáu yêu cầu đối với Ca-ta thay vì 13 yêu sách đưa ra trước đó. Phát biểu ý kiến tại cuộc họp báo chung ở Niu Oóc (Mỹ), các nhà ngoại giao của bốn nước A-rập tuyên bố rằng, bất kỳ sự trung gian hòa giải nào trong cuộc khủng hoảng Ca-ta đều phải căn cứ vào sáu yêu cầu nêu trên, trong đó có sự cần thiết tuân thủ cuộc chiến chống khủng bố và cực đoan, từ bỏ kích động và kêu gọi khoan dung trước bạo lực, thực hiện các hiệp định ký năm 2013 và năm 2014 trong khuôn khổ GCC và kết quả Hội nghị cấp cao A-rập – Mỹ tại Ri-i-át tháng 5-2017.

Vấn đề Ca-ta cũng gây ảnh hưởng tới chiến lược ở Trung Đông của Mỹ khi “xứ Cờ hoa” đang duy trì căn cứ không quân lớn nhất khu vực ở nước này. Oa-sinh-tơn rơi vào thế khó xử bởi các nước trong GCC, gồm cả Ca-ta và các nước chống Đô-ha, đều là đồng minh chiến lược của Mỹ. Tổng thống Đ.Trăm từng tính tới tình huống xấu nhất là dời căn cứ không quân với khoảng 10 nghìn binh sĩ Mỹ ở Ca-ta tới nơi khác. Tuy nhiên, ưu tiên của Mỹ hiện nay vẫn là “tháo ngòi” căng thẳng giữa Ca-ta với các quốc gia A-rập ở vùng Vịnh. Trong chuyến thăm Đô-ha của Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ R.Ti-lơ-xơn giữa tháng 7 vừa qua, Ca-ta và Mỹ đã ký thỏa thuận về chống khủng bố và ngăn chặn tài trợ khủng bố. Ông Ti-lơ-xơn bày tỏ hài lòng về những nỗ lực của Ca-ta trong việc thực thi thỏa thuận này, đồng thời hối thúc các quốc gia A-rập chấm dứt cô lập Đô-ha. Mỹ hy vọng các quốc gia đang áp đặt trừng phạt Ca-ta coi thỏa thuận chống khủng bố giữa Đô-ha và Oa-sinh-tơn là một dấu hiệu thể hiện thiện chí của Đô-ha nhằm dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa.

Trong bối cảnh tranh cãi giữa Ca-ta với các nước trong khu vực chưa có hồi kết, các nỗ lực gỡ “mớ bòng bong” ở vùng Vịnh vẫn được các nhà trung gian xúc tiến. Sau những nỗ lực ngoại giao con thoi của Mỹ, Cô-oét, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Éc-đô-gan hôm qua (23-7) đã bắt đầu chuyến thăm Ca-ta, Cô-oét và A-rập Xê-út nhằm hối thúc các nước này đối thoại giải quyết khủng hoảng. Vì thế, cho dù các bên bất đồng hiện được cho là nắm mật mã mở cánh cửa đàm phán, song những nỗ lực ngoại giao quốc tế đang góp phần quan trọng giúp các nước vùng Vịnh có động thái “cơm sôi bớt lửa”, nhân tố cần thiết để tìm lối thoát cho cuộc khủng hoảng hiện nay.

VietBao.vn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *